Hoeveel vakantiedagen moet je werknemers geven?

Voor wie geldt dit

Het wettelijk verlof geldt voor iedereen met een arbeidsovereenkomst en is dwingend recht.

• Vaste en deeltijdmedewerkers · ja, dezelfde formule van 4x de weekuren, die voor deeltijd automatisch naar rato uitpakt.
• Oproep-, nuluren- of min-maxkrachten · ja, opbouw over elk daadwerkelijk gewerkt uur, plus 8% vakantiegeld over die verdiensten.
• Uitzendkrachten · het uitzendbureau is de juridische werkgever en regelt opbouw en uitbetaling.
• Echte zelfstandigen (zzp'ers) · nee, geen werknemer onder Boek 7 BW · maar let op schijnzelfstandigheid, want dan gelden alle verlofregels alsnog.

Hoeveel verlof moet je geven

Het wettelijk minimum is 4 keer de overeengekomen wekelijkse arbeidsduur per jaar, uitgedrukt in uren (art. 7:634 BW). Reken je liever in dagen, deel de uren dan door de lengte van een werkdag; omdat de wet in uren telt, klopt de uitkomst voor voltijd en deeltijd zonder aparte berekening.

Er is geen wettelijke opslag voor leeftijd, dienstjaren of beroep, en ook niet voor minderjarige of arbeidsgehandicapte werknemers; extra seniorendagen bestaan alleen als een cao of contract die toekent.

In de praktijk: hoeveel werkgevers geven

Het minimum is een ondergrens, geen bovengrens. Cao's en contracten geven vaak meer, en de meeste Nederlandse werkgevers komen op 24 tot 25 dagen voor voltijd (20 wettelijk plus 4 tot 5 bovenwettelijk), meestal via een cao · label die extra dagen apart, want voor vervallen en uitbetalen gelden andere regels. De grote Nederlandse valkuil is het verval van wettelijke dagen op 1 juli van het jaar na opbouw: de waarschuwingsplicht, het afkoopverbod, ziekte tijdens verlof, de uitbetaling bij uitdiensttreding en de verjaringstermijn van 5 jaar staan hieronder bij "wat de wet zegt".

Feestdagen

Nederland kent 8 officiële feestdagen verspreid over 11 dagen: Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag, eerste en tweede paasdag, Koningsdag, Bevrijdingsdag, Hemelvaartsdag, eerste en tweede pinksterdag, en eerste en tweede kerstdag. Geen daarvan is een wettelijke betaalde vrije dag, en er zijn geen regionale verschillen: of je werknemers vrij zijn, hangt volledig af van de cao of het contract. De meeste bedrijven sluiten op de meeste feestdagen, maar Goede Vrijdag is vaak een gewone werkdag en veel cao's geven Bevrijdingsdag (5 mei) maar eens in de 5 jaar vrij. Maakt je cao van een dag een vrije dag, trek er dan geen verlofdag voor af; anders is die dag gewoon verlof.

Wat de wet zegt

Het Nederlandse vakantierecht staat in het Burgerlijk Wetboek, Boek 7, artikelen 634-645, aangevuld met de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) voor het vakantiegeld van 8%. De vakantieartikelen zijn dwingend recht (art. 7:645 BW): elk beding dat voor de werknemer ongunstiger is dan de wet is nietig, tenzij de wet zelf afwijking toestaat.

Opbouw (art. 7:634)

De werknemer verwerft over elk dienstjaar een verlofrecht van ten minste viermaal de overeengekomen arbeidsduur per week (of een evenredig deel daarvan bij een anders overeengekomen arbeidsduur). Daarom rekent het hele Nederlandse systeem in uren: 4 × 40 = 160 uur, 4 × 20 = 80 uur, en hoef je nooit dagen om te rekenen of af te ronden. De opbouw loopt door vanaf de eerste dag en kent geen wachttijd; wie maar een deel van het jaar in dienst is of wisselende uren maakt, bouwt het minimum naar rato op over die periode. Sinds de wetswijziging van 1 januari 2012 bouwt verlof volledig op tijdens ziekte; vóór 2012 bouwden langdurig zieke werknemers alleen over de laatste zes maanden van ziekte wettelijk verlof op. De opbouw loopt ook door tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof en bepaalde andere wettelijke verloven (art. 7:635), en je mag die periodes niet met vakantie verrekenen.

Verlof opnemen (art. 7:636-638)

Dagen tellen alleen als vakantie als de werknemer instemt (of een cao of contract dat anders regelt voor bovenwettelijke dagen). Je moet de werknemer in staat stellen elk jaar ten minste het wettelijk minimum op te nemen (art. 7:638 lid 1). De planning volgt de wensen van de werknemer, tenzij je binnen twee weken na het schriftelijke verzoek schriftelijk bezwaar maakt op grond van gewichtige redenen (zwaarwegende bedrijfsbelangen); blijf je stil, dan staat het verlof vast zoals gevraagd (art. 7:638 lid 2). Ook als die redenen er zijn, moet het verlof zo worden vastgesteld dat de werknemer, als hij dat wil en zijn saldo toereikend is, twee aaneengesloten weken of tweemaal een week kan opnemen (art. 7:638 lid 3). Al vastgesteld verlof mag je alleen om gewichtige redenen wijzigen, en de daaruit voortvloeiende schade van de werknemer moet je vergoeden (art. 7:638 lid 5). Wordt de werknemer ziek tijdens de vakantie, dan zijn die dagen ziekte, geen vakantie, tenzij de werknemer instemt ze als verlof te tellen (art. 7:638 lid 8).

Loon tijdens verlof (art. 7:639)

De werknemer behoudt tijdens vakantie het volledige loon. Volgens Europese rechtspraak betekent dit het loon dat de werknemer normaal zou hebben verdiend, inclusief structurele componenten (zoals vaste toeslagen en, volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie, structureel overwerk), niet alleen het basissalaris.

Geen afstand, geen afkoop (art. 7:640)

Tijdens het dienstverband kan het wettelijk minimum niet voor geld worden ingeruild; zulke afspraken zijn nietig. Bovenwettelijke dagen boven het minimum mogen bij schriftelijke afspraak worden uitbetaald.

Vervallen van wettelijke dagen (art. 7:640a)

Wettelijke dagen vervallen zes maanden na de laatste dag van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd (1 juli van het volgende jaar), tenzij de werknemer redelijkerwijs niet in staat was ze op tijd op te nemen. Daarbovenop legt de rechtspraak van het Hof van Justitie (Max-Planck, C-684/16, verwerkt in de Nederlandse praktijk en rechtspraak) een zorg- en informatieplicht op: je moet het opnemen van verlof daadwerkelijk mogelijk maken en elke werknemer concreet en op tijd waarschuwen dat ongebruikte wettelijke dagen vervallen. Nederlandse rechters hebben geoordeeld dat een passieve notitie in een HR-systeem niet volstaat, en dat als je geen tijdige, adequate waarschuwing kunt aantonen, de dagen niet vervallen en onder de verjaringstermijn van 5 jaar vallen. Praktische les voor een kleine werkgever: stuur elk jaar vroeg een gedocumenteerde, persoonlijke herinnering.

Verjaring van bovenwettelijke dagen (art. 7:642)

Bovenwettelijke dagen (en wettelijke dagen die door de uitzonderingen hierboven overeind blijven) verjaren na een termijn van 5 jaar vanaf het einde van het opbouwjaar.

Einde dienstverband (art. 7:641)

Bij het einde van het dienstverband heeft de werknemer recht op uitbetaling van al het niet-opgenomen verlof, wettelijk en bovenwettelijk, berekend tegen het loon over de overeenkomstige periode, en op een schriftelijke opgave van het uitbetaalde saldo, zodat de nieuwe werkgever gelijkwaardig onbetaald verlof kan toekennen.

Vakantiegeld, een aparte verplichting (WML)

Bovenop het verlof zelf heeft vrijwel elke werknemer recht op vakantiebijslag (vakantiegeld) van minimaal 8% van het brutojaarloon, meestal eenmaal per jaar uitbetaald in mei of juni (een ander schema vraagt een schriftelijke afspraak). Voor werknemers die meer dan driemaal het wettelijk minimumloon verdienen, mag je schriftelijk een lagere of geen bijslag over het meerdere afspreken. Nuluren- en flexkrachten krijgen 8% over hun daadwerkelijke verdiensten. Verwar vakantiegeld niet met het verlofrecht of met het loon tijdens verlof; het is een derde, aparte verplichting, gehandhaafd door de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Wie valt erbuiten

De regels hangen aan de arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW). Echte zelfstandigen vallen erbuiten; uitzendkrachten zijn gedekt via het uitzendbureau als hun juridische werkgever (het Waadi- en cao-kader). De gezaghebbende en actuele wettekst vind je bij wetten.overheid.nl.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Rijksoverheid · Op hoeveel vakantiedagen heb ik recht?
• Rijksoverheid · Officiële feestdagen
• Ondernemersplein · Officiële feestdagen en wettelijke of bovenwettelijke vakantiedagen
• Business.gov.nl · Holiday entitlement
• Business.gov.nl · Paying holiday allowance to your staff
• Burgerlijk Wetboek Boek 7 · geconsolideerde tekst (wetten.overheid.nl, BWBR0005290, titel 10, afd. 3)
• AWVN · Vakantiewetgeving (hervorming 2012, verval en verjaring, opbouw bij ziekte)
• AWVN · Informatieplicht werkgever bij vervallen vakantiedagen (Max-Planck)
• Het Juridisch Loket · Hoeveel vakantiedagen krijg ik?