Koliko dana godišnjeg odmora morate dati zaposlenom?

Na koga se odnosi

Zakonski godišnji odmor dugujete svima koji kod vas rade po ugovoru o radu · od prvog dana, uz sticanje 1/12 mjesečno u prvoj godini. To važi jednako za puno, nepuno i preraspoređeno radno vrijeme (odmor se broji u radnim danima prema sopstvenom rasporedu) i za rad na određeno vrijeme, srazmjerno za dio godine. Za ustupljene (agencijske) radnike obavezu nosi agencija, uz jednak tretman; provjerite u ugovoru sa agencijom ko zakazuje odmor. Ne dugujete zakonski odmor stvarno samostalnim preduzetnicima ni licima po građanskom ugovoru o djelu · ali ako odnos suštinski izgleda kao radni odnos, crnogorsko pravo ga tako i tretira.

Koliko dana morate dati

Na ovaj zakonski minimum dolaze obavezna uvećanja iz Opšteg kolektivnog ugovora, koji se primjenjuje na sve poslodavce u Crnoj Gori: +1 dan za 5-15 godina staža, +2 za 15-25, +3 za 25-35 i +5 za preko 35 godina; +3 za zaposlenog sa invaliditetom, +3 za roditelja djeteta sa smetnjama u razvoju i +2 za samohranog roditelja djeteta do 15 godina. Granski i pojedinačni kolektivni ugovori mogu dodati još dana; posebnog uvećanja za maloljetnike u važećem zakonu nema.

Ključna pravila korišćenja

• 20 radnih dana je donja granica, ne gornja · kolektivni ugovori i ugovor o radu mogu dane samo dodati.
• Nepuno radno vrijeme: odmor se mjeri u radnim danima prema njihovom sopstvenom rasporedu, pa ko radi tri dana u sedmici troši dan odmora samo za dan koji bi inače radio. Ko tokom godine zasnuje ili prekine radni odnos dobija 1/12 za svaki započeti mjesec, uz zaokruživanje pola dana i više na cio dan.
• Odmor se koristi u jednom ili dva dijela; ako se dijeli, prvi dio je najmanje 10 radnih dana neprekidno, a ostatak do 30. juna naredne godine.
• Ako odmor nije iskorišćen zbog bolesti ili nakon porodiljskog/roditeljskog odsustva, rok je 15 mjeseci.
• Odmor se ne može odreći ni isplatiti u novcu, osim pri prestanku radnog odnosa · tada, ako korišćenje niste omogućili, dugujete naknadu štete prema prosjeku zarade.
• Plan korišćenja donosite do 30. aprila, a rješenje uručujete najmanje 30 dana prije početka; zakazani datum mijenjate samo do 5 radnih dana ranije i uz saglasnost zaposlenog.
• Državni praznici se ne troše kao odmor, a Crna Gora nema zakonski regres za godišnji odmor.

Više od minimuma možete dati ugovorom, ali na zakonski dio i dalje važe zakonska pravila (dijelovi, prenos, zabrana isplate u novcu). Puni pregled po članovima 79-86 i pravila o praznicima su niže.

Šta kaže zakon

Godišnji odmor uređuje Zakon o radu ("Sl. list CG", br. 74/2019, 8/2021, 59/2021, 68/2021, 145/2021, 77/2024, 84/2024, 86/2024), članovi 79-86. Izmjene nakon 8/2021 tiču se zarada i doprinosa (promjene minimalne zarade "Evropa sad"); članovi o odmoru u važećem prečišćenom tekstu su nepromijenjeni. Zakon dopunjuju Opšti kolektivni ugovor ("Sl. list CG", br. 150/2022) i, za praznike, Zakon o državnim i drugim praznicima ("Sl. list RCG", br. 27/2007; "Sl. list CG", br. 36/2013, 145/2021, 3/2023, 30/2023) te Zakon o svetkovanju vjerskih praznika iz 1993.

Član 79 · pravo i sticanje

Svaki zaposleni ima pravo na plaćeni godišnji odmor, srazmjerno vremenu provedenom na radu. Zaposleni koji zasnuje ili prekine radni odnos tokom kalendarske godine dobija 1/12 godišnjeg odmora za svaki započeti mjesec rada kod tog poslodavca (st. 3); pola dana i više zaokružuje se na cio dan (st. 4). Vrijeme na bolovanju, porodiljskom i roditeljskom odsustvu, plaćenom odsustvu i praznici računaju se kao vrijeme na radu za sticanje (st. 5). Zaposleni se ne može odreći prava i ono mu se ne može uskratiti (st. 6), a ne može se zamijeniti novcem osim pri prestanku radnog odnosa (st. 7). Nema uslova od šest mjeseci staža · to je bilo pravilo starog zakona iz 2008, dok zakon iz 2019. koristi čisti srazmjer.

Član 80 · kako se broje dani

Odmor se izražava u radnim danima prema sedmičnom rasporedu zaposlenog; pri obračunu trajanja radna sedmica se računa kao pet radnih dana (izuzetno šest, kada zaposleni stvarno radi šest dana). Državni praznici koji su neradni dani, plaćeno odsustvo i period privremene spriječenosti za rad ne računaju se u dane odmora. Zbog toga se odmor zaposlenih sa nepunim radnim vremenom preslikava na njihov sopstveni raspored.

Član 81 · trajanje

U svakoj kalendarskoj godini: najmanje 20 radnih dana (st. 1); najmanje 30 radnih dana za zaposlene sa zakonski skraćenim radnim vremenom (teški poslovi) (st. 2); 24 radna dana za zaposlene sa šestodnevnom radnom sedmicom (st. 3). Taj broj se potom uvećava po kriterijumima utvrđenim kolektivnim ugovorom i ugovorom o radu (st. 4). Zakon iz 2019. ne sadrži posebno pravo za maloljetnike.

Opšti kolektivni ugovor ("Sl. list CG" 150/2022), član 5 · uvećanje odmora

Ugovor se primjenjuje na zaposlene koji rade u Crnoj Gori kod domaćeg ili stranog poslodavca (uz izuzetke propisane posebnim zakonom), pa su njegova uvećanja praktično obavezna: staž 5-15 godina +1 radni dan, 15-25 godina +2, 25-35 godina +3, preko 35 godina +5; lice sa invaliditetom +3; roditelj djeteta sa smetnjama u razvoju +3; samohrani roditelj djeteta do 15 godina +2. Granski i kolektivni ugovori kod poslodavca mogu dodati još dana po osnovu uslova rada, doprinosa na radu i drugih kriterijuma.

Član 82 · nastavno osoblje

Nastavno i vaspitno-obrazovno osoblje koristi odmor tokom školskog raspusta; on može trajati koliko i raspust, ali nikada manje od prava iz člana 81.

Član 83 · plan i obavještavanje

Poslodavac donosi plan korišćenja odmora do 30. aprila tekuće godine, uzimajući u obzir potrebe posla i okolnosti zaposlenih, i uručuje svakom zaposlenom rješenje o odmoru najmanje 30 dana prije početka. Zakazani datum može se promijeniti najkasnije 5 radnih dana prije početka, i samo uz saglasnost zaposlenog, osim u slučaju više sile.

Član 84 · dva poslodavca

Ako zaposleni radi kod dva poslodavca, vrijeme korišćenja odmora utvrđuje se sporazumom između njih.

Član 85 · dijeljenje i prenos

Odmor se koristi u jednom ili dva dijela (st. 1); izuzetno, na zahtjev zaposlenog i ako radni proces dozvoljava, u više dijelova (st. 2). Ako se dijeli, prvi dio mora trajati najmanje deset radnih dana neprekidno u toku kalendarske godine, a preostali dijelovi se koriste do 30. juna naredne godine (st. 3). Zaposleni koji nije mogao da iskoristi odmor zbog privremene spriječenosti za rad može ga koristiti do 15 mjeseci nakon isteka godine za koju je stečen (st. 4); nakon porodiljskog ili roditeljskog odsustva, poslodavac je dužan da omogući korišćenje u roku od 15 mjeseci od povratka na rad (st. 5).

Član 86 · prestanak radnog odnosa

Zaposleni kome prestaje radni odnos koristi stečeni odmor kod poslodavca kod kojeg je pravo nastalo; poslodavac je dužan da omogući korišćenje preostalog odmora prije prestanka. Ako to ne učini, zaposlenom pripada naknada štete, određena prema prosjeku zarade koju je zaposleni ostvario kod tog poslodavca za godinu ili dio godine na koji se odnosi. Uz član 79 st. 7, ovo je jedina zakonita "isplata" odmora.

Naknada zarade i rad na praznik

Za vrijeme godišnjeg odmora zaposleni prima naknadu zarade umjesto zarade, u visini utvrđenoj kolektivnim ugovorom i ugovorom o radu. Državni izvještaji kao osnov navode član 102 Zakona o radu; ako vam je tačan broj člana bitan, provjerite ga u važećem tekstu u Službenom listu Crne Gore. Ako zaposleni mora da radi na praznik jer to zahtijeva radni proces, član 89 st. 2 daje pravo na uvećanu zaradu po kolektivnom ugovoru i ugovoru o radu · a Opšti kolektivni ugovor 150/2022, član 15, uvećanje utvrđuje na 150% za rad na državni ili vjerski praznik (i 80% za rad nedjeljom).

Zakon o praznicima

Državni praznici su 21. maj (Dan nezavisnosti), 13. jul (Dan državnosti), 13. novembar (Njegošev dan, praznik kulture, dodat izmjenom 145/2021) i 20. septembar (Dan ekološke države, dodat 2023); ostali praznici su 1. januar i 1. maj. Praznici se praznuju dva dana · sam dan i naredni dan (član 2), što u redovnoj godini daje 10 neradnih dana. Ako praznik padne u nedjelju, neradna su naredna dva dana; ako drugi dan praznika padne u nedjelju, neradan je prvi naredni radni dan (član 3). Izričitim izuzetkom (član 3a), Dan ekološke države praznuje se kao radni dan. Poseban zakon o svetkovanju vjerskih praznika iz 1993. obavezuje poslodavce da odobre plaćeno odsustvo zaposlenima pravoslavne, katoličke, muslimanske i jevrejske vjere za njihove glavne praznike (Badnji dan i Božić, Veliki petak i Vaskrs te krsnu slavu za pravoslavne; Božić i Uskrs te Svi sveti za katolike; Ramazanski i Kurban bajram za muslimane; Jom kipur i Pashu za jevrejske zaposlene).

Na koga se zakon ne odnosi

Zakon o radu uređuje samo radni odnos; stvarno samostalna lica i angažovani po građanskom ugovoru o djelu (ugovor o djelu) izvan su njegovog domašaja · ali postoji rizik pogrešne kvalifikacije ako takvo lice radi kao zaposleni.

Česta pitanja

Izvori

• Zakon o radu ("Sl. list CG", br. 74/2019, 8/2021) · prečišćeni tekst, Paragraf Lex Crna Gora
• Zakon o radu · prečišćeni tekst sa izmjenama do 86/2024 (PDF Zavoda za zapošljavanje Crne Gore)
• Zakon o radu · PDF kopija (FAOLEX, mne231126)
• Paragraf.me · pravilo 1/12 za godinu zasnivanja ili prestanka radnog odnosa
• Opšti kolektivni ugovor ("Sl. list CG", br. 150/2022) · PDF, Zavod za zapošljavanje Crne Gore
• Zakon o državnim i drugim praznicima · prečišćeni tekst sa izmjenama 145/2021, 3/2023, 30/2023 (ILO NATLEX, PDF)
• Portal Analitika · plaćeno odsustvo za vjerske praznike po Zakonu o svetkovanju vjerskih praznika iz 1993.